АМАНЖОЛОВ УНИВЕРСИТЕТІ БАЗАСЫНДА ШЫҒЫС ҚАЗАҚСТАННЫҢ АГРОӨНЕРКӘСІПТІК КЕШЕНІН ДАМЫТУҒА АРНАЛҒАН ФОРСАЙТ-ОРТАЛЫҚ

2026 жылғы 2 ақпанда Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің төрағалығымен өткен кеңесте Ұлттық ғылым академиясының президенті Ақылбек Күрішбаев қазақстандық ғылымды дамытудың жаңа кезеңіне арналған жүйелі баяндама жасады. Баяндаманың негізгі өзегі – ғылымды өңірлік даму қажеттіліктерімен тығыз байланыстыру, зерттеулердің практикалық бағытын күшейту және ғылыми нәтижелердің ел экономикасына нақты әсерін қамтамасыз ету болды.

Аталған кеңесте ғылымды орталықтандырылған жүйеден өңірлік қажеттіліктерге бейімделген, қолданбалы сипаттағы модельге көшірудің маңыздылығы ерекше атап өтілді. Бұл тұрғыда өңірлердің әлеуетін арттыру, университеттерді экономикалық өсудің драйверіне айналдыру және ғылыми зерттеулерді нақты салалық міндеттерді шешуге бағыттау негізгі басымдық ретінде айқындалды.

Осы стратегиялық бағыт аясында Сәрсен Аманжолов атындағы Шығыс Қазақстан университетінің базасында өңірлік форсайт-орталық ашылды. Аталған орталықтың басты мақсаты – Шығыс Қазақстан облысының агроөнеркәсіптік кешенін (АӨК) дамытудың ұзақ мерзімді болжамдарын әзірлеу, ғылыми негізделген стратегиялар қалыптастыру және өңірдің ауыл шаруашылығы саласына қажетті технологиялық, кадрлық және инновациялық басымдықтарды айқындау.

Форсайт-орталықтың құрылуы университет қабырғасында жүргізілетін ғылыми зерттеулердің тек теориялық деңгейде қалып қоймай, өңір экономикасының, нақтырақ айтқанда фермерлер мен агробизнес өкілдерінің сұраныстарына тікелей жауап беруіне мүмкіндік береді. Бұл – ғылым мен өндіріс арасындағы алшақтықты қысқартуға бағытталған маңызды қадам.

Орталық қызметінің негізгі бағыттарының бірі – ғылымды агроөнеркәсіптік кешенді дамытудың нақты құралына айналдыру. Бұл бағытта бейімделген ауыл шаруашылығы дақылдарының жаңа сорттарын шығару, биотехнологиялық шешімдерді енгізу, нақты егіншілік жүйелерін дамыту, цифрлық агротехнологияларды қолдану және деректерге негізделген басқару модельдерін енгізу көзделіп отыр.

Сонымен қатар форсайт-орталық болашақта Шығыс Қазақстан облысының ауыл шаруашылығына қандай технологиялар, мамандар мен ғылыми шешімдер қажет болатынын анықтау үшін болжаудың заманауи әдістерін кеңінен қолданатын болады. Бұл өңірлік агроөнеркәсіптік кешеннің ұзақ мерзімді тұрақты дамуын қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.

Аталған бастама ғылымдағы өңірлік теңгерімсіздікті еңсеруге, «университет – ғылыми-зерттеу институттары – бизнес» үштағаны негізінде флагмандық жобаларды қалыптастыруға және ғылыми басымдықтарды ғалымдардың мүмкіндіктеріне емес, өңірлердің нақты қажеттіліктеріне сүйене отырып айқындауға бағытталған ауқымды мемлекеттік бағдарламаның құрамдас бөлігі болып табылады.

Осылайша, Сәрсен Аманжолов атындағы Шығыс Қазақстан университетінің форсайт-орталығы өңірлік дамуға бағытталған жаңа ғылыми саясатты іске асырудың маңызды алаңына айналып, агроөнеркәсіптік кешеннің бәсекеге қабілеттілігін арттыруға, инновацияларды жедел енгізуге және ғылымның ел экономикасына нақты үлес қосуына қызмет ететін болады.